Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ 1/9/2026: Vân Đồn đứng trước cơ hội gì?

Quảng Ninh đang đứng trước một bước chuyển lớn trong tiến trình đô thị hóa khi chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ ngày 1/9/2026. Đây không chỉ là sự thay đổi về tên gọi hành chính, mà còn mở ra một giai đoạn phát triển mới về mô hình quản trị, tổ chức không gian đô thị, hạ tầng và khả năng liên kết các cực kinh tế trên toàn địa bàn.

Trước đó, ngày 24/8/2026, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh hiện nay, với 478/478 đại biểu có mặt biểu quyết tán thành.

Từ Hạ Long, Quảng Yên đến Móng Cái, Vân Đồn, mỗi khu vực đang đảm nhận một vai trò khác nhau trong cấu trúc kinh tế của Quảng Ninh. Khi được đặt trong một không gian thành phố trực thuộc Trung ương thống nhất, những lợi thế về công nghiệp, du lịch, kinh tế biển, logistics và thương mại biên giới có thêm điều kiện để liên kết chặt chẽ hơn.

Trong bức tranh đó, Vân Đồn đứng trước cơ hội gì và đâu mới là những động lực có thể chuyển hóa vị thế mới của Quảng Ninh thành tăng trưởng kinh tế thực? Đây cũng là câu hỏi đáng chú ý khi nhìn vào tương lai của đặc khu trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Quảng Ninh chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ 1/9/2026

Theo Nghị quyết được Quốc hội thông qua ngày 24/8, thành phố Quảng Ninh được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Quảng Ninh. Nghị quyết gồm ba điều và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/9/2026. Từ thời điểm đó, HĐND và UBND tỉnh Quảng Ninh chuyển thành HĐND và UBND thành phố Quảng Ninh; các cơ quan có tên gọi gắn với “tỉnh Quảng Ninh” cũng được chuyển sang tên gọi tương ứng.

Các giấy tờ, văn bản đã được cấp trước thời điểm Nghị quyết có hiệu lực vẫn tiếp tục được sử dụng cho đến khi hết thời hạn hoặc được thay thế theo quy định. Đồng thời, ngoài các chế độ, chính sách áp dụng đối với thành phố trực thuộc Trung ương, những cơ chế đặc thù đang áp dụng cho Quảng Ninh được tiếp tục thực hiện đến hết giai đoạn hoặc khi cơ quan có thẩm quyền có quyết định khác.

Điểm này đặc biệt quan trọng khi đánh giá tác động kinh tế của việc “lên thành phố”: không nên hiểu rằng ngay ngày 1/9 mọi chính sách đầu tư, đất đai hay tài chính sẽ tự động thay đổi. Một số cơ chế về thu hút nhà đầu tư chiến lược, tài chính – ngân sách, khoa học công nghệ, đất đai, giải phóng mặt bằng và phát triển quỹ đất đã được đề xuất trong khuôn khổ chính sách đô thị, nhưng việc áp dụng cụ thể vẫn phải căn cứ văn bản pháp luật có hiệu lực và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Đáng chú ý, các cơ chế, chế độ và chính sách đặc thù trước đây áp dụng cho tỉnh Quảng Ninh tiếp tục được thực hiện trên địa bàn thành phố cho đến hết giai đoạn áp dụng hoặc khi cơ quan có thẩm quyền quyết định khác. Chính phủ cũng cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu việc phân cấp, phân quyền cũng như những cơ chế phát triển phù hợp với vị thế mới của Quảng Ninh.

Điều này cũng cho thấy cần nhìn nhận thận trọng: việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không đồng nghĩa mọi chính sách về đất đai, tài chính hay đầu tư sẽ tự động thay đổi ngay từ ngày 1/9. Giá trị thực của quá trình chuyển đổi phụ thuộc vào cách các cơ chế mới được cụ thể hóa và triển khai.

Vì sao Quảng Ninh đủ điều kiện bước sang mô hình thành phố?

Theo hồ sơ trình Quốc hội, việc thành lập thành phố Quảng Ninh bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và phù hợp với các quy hoạch cấp quốc gia, vùng và địa phương. Quảng Ninh đáp ứng 5/5 điều kiện và 7/7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định hiện hành.

Nhưng phía sau các tiêu chuẩn hành chính là một nền tảng phát triển mang tính đặc thù. Quảng Ninh vừa có biên giới đất liền, biên giới biển, cửa khẩu quốc tế; vừa sở hữu hệ thống cao tốc, cảng biển, sân bay và nhiều trung tâm công nghiệp – du lịch. Địa phương cũng nằm trên hành lang giao thương kết nối vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ với Trung Quốc và không gian Đông Bắc.

Chính sự đa dạng này tạo nên một cấu trúc kinh tế nhiều lớp, trong đó công nghiệp, du lịch, dịch vụ, logistics, thương mại biên giới và kinh tế biển cùng giữ vai trò quan trọng. Vì vậy, việc chuyển sang mô hình thành phố trực thuộc Trung ương có thể được nhìn nhận như sự điều chỉnh mô hình quản trị để tương thích hơn với quy mô phát triển và mức độ đô thị hóa mà Quảng Ninh đã đạt được.

Từ tỉnh lên thành phố trực thuộc Trung ương, Quảng Ninh sẽ thay đổi điều gì?

Vị thế mới trong hệ thống đô thị quốc gia

Hồ sơ trình Quốc hội cho thấy Quảng Ninh đã đáp ứng đầy đủ 5/5 điều kiện và 7/7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định. Đây là nền tảng pháp lý để địa phương chuyển sang một mô hình quản trị phù hợp với quy mô và mức độ đô thị hóa mới.

Với đặc thù đồng thời sở hữu đường biên giới trên bộ, không gian biển, hệ thống cửa khẩu, cảng biển, sân bay và các đô thị du lịch lớn, việc tổ chức Quảng Ninh theo mô hình thành phố trực thuộc Trung ương tạo điều kiện để nhìn toàn bộ địa bàn như một hệ thống đô thị – kinh tế liên kết thay vì các không gian phát triển tách rời.

Tổ chức lại không gian phát triển

Theo Chính phủ, việc thành lập thành phố Quảng Ninh có ý nghĩa lâu dài đối với tổ chức không gian phát triển và mô hình chính quyền địa phương. Định hướng đặt ra là xây dựng một đô thị biển hiện đại, xanh, thông minh, có sức cạnh tranh quốc tế; đồng thời duy trì vai trò trung tâm kinh tế biển, du lịch và dịch vụ.

Điều này mở ra một cách nhìn mới đối với các cực phát triển như Hạ Long, Móng Cái, Quảng Yên và Vân Đồn: mỗi khu vực có chức năng riêng nhưng nằm trong một hệ sinh thái đô thị, công nghiệp, dịch vụ, biên mậu và kinh tế biển rộng hơn.

Từ nhiều cực tăng trưởng đến một không gian đô thị liên kết

Một nét khác biệt của Quảng Ninh là địa phương không phát triển chỉ xoay quanh một trung tâm duy nhất.

Hạ Long tiếp tục giữ vai trò nổi bật về đô thị, du lịch và dịch vụ.

Quảng Yên ngày càng thể hiện rõ vị trí trong không gian công nghiệp, khu kinh tế ven biển và kết nối với Hải Phòng.

Móng Cái có lợi thế về cửa khẩu, thương mại biên giới và logistics.

Trong khi đó, Vân Đồn được định hướng phát triển theo kinh tế biển, du lịch, dịch vụ và kết nối hàng không.

Vấn đề đặt ra sau khi Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ là từng khu vực phát triển nhanh đến đâu, mà còn là các cực kinh tế này có thể liên kết hiệu quả với nhau như thế nào.

Một khu công nghiệp cần hệ thống logistics, lao động và dịch vụ đô thị. Một trung tâm du lịch cần giao thông, lưu trú, thương mại và các sản phẩm trải nghiệm. Một khu kinh tế biển cần khả năng tiếp cận thị trường trong nước và quốc tế. Khi những chức năng này được đặt trong một mạng lưới thống nhất, giá trị kinh tế không chỉ đến từ từng khu vực mà còn đến từ chính mối liên kết giữa chúng.

Kinh tế biển tiếp tục là lợi thế chiến lược

Quảng Ninh sở hữu không gian biển rộng cùng hệ thống vịnh, đảo, cảng biển và khu kinh tế ven biển. Vì vậy, định hướng phát triển đô thị biển hiện đại, xanh và thông minh được xem là một trong những nền tảng quan trọng của mô hình thành phố mới.

Theo thông tin Chính phủ công bố trong quá trình xây dựng Đề án, Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đặt định hướng phát triển một đô thị hiện đại, thông minh, xanh, giàu bản sắc và có năng lực cạnh tranh quốc tế, đồng thời bảo tồn hệ sinh thái, cảnh quan biển đảo và các giá trị văn hóa đặc trưng.

Trong cách tiếp cận này, kinh tế biển không chỉ là du lịch. Đó còn là vận tải, logistics, cảng biển, thương mại, thủy sản, đô thị ven biển, vui chơi giải trí và các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Sự kết hợp giữa những lĩnh vực trên có thể tạo cho Quảng Ninh một cấu trúc phát triển cân bằng hơn, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào một vài ngành đơn lẻ.

Hạ tầng là “xương sống” của cấu trúc thành phố mới

Một trong những nền tảng rõ nét nhất của Quảng Ninh trong những năm qua là hạ tầng giao thông.

Hành lang cao tốc kết nối Hải Phòng – Hạ Long – Vân Đồn – Móng Cái giúp rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa các cực kinh tế. Bên cạnh đường bộ, địa phương còn sở hữu cảng biển và Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, qua đó hình thành mạng lưới kết nối bằng đường bộ, hàng không và đường biển.

Giá trị của hệ thống hạ tầng này không chỉ nằm ở việc một điểm đến trở nên gần hơn.

Khi thời gian vận chuyển được rút ngắn, hàng hóa có thể lưu chuyển nhanh hơn; doanh nghiệp mở rộng phạm vi thị trường; du khách tiếp cận các điểm đến thuận tiện hơn; lao động và dòng vốn cũng có điều kiện dịch chuyển giữa các khu vực. Nói cách khác, hạ tầng tạo ra khả năng biến khoảng cách địa lý thành kết nối kinh tế. Đó là một trong những điều kiện quan trọng để mô hình nhiều cực của thành phố Quảng Ninh vận hành hiệu quả.

Công nghiệp, logistics và thương mại tạo thế cân bằng cho tăng trưởng

Nếu du lịch là hình ảnh nổi bật nhất khi nhắc tới Quảng Ninh thì công nghiệp, logistics và thương mại lại giữ vai trò quan trọng trong việc tạo chiều sâu cho nền kinh tế.

Khu vực phía Tây có lợi thế kết nối với Hải Phòng và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, tạo nền tảng cho phát triển công nghiệp và logistics. Phía Đông, Móng Cái tiếp tục giữ vị trí cửa ngõ giao thương với Trung Quốc.

Khi cao tốc, cảng biển, cửa khẩu, khu công nghiệp và đô thị được kết nối trong cùng một không gian, Quảng Ninh có điều kiện hình thành những chuỗi sản xuất – vận chuyển – xuất nhập khẩu hiệu quả hơn. Đây cũng là yếu tố giúp thành phố mới không phụ thuộc quá lớn vào du lịch, đồng thời củng cố khả năng chống chịu của nền kinh tế trước những biến động theo chu kỳ.

Vân Đồn đứng trước cơ hội gì trong cấu trúc thành phố Quảng Ninh?

Nếu Hạ Long giữ vai trò trung tâm du lịch – dịch vụ nổi bật, Móng Cái có lợi thế thương mại biên giới thì Vân Đồn sở hữu một cấu trúc khá khác biệt: đặc khu + khu kinh tế biển + sân bay quốc tế + du lịch biển đảo.

Đặc khu Vân Đồn được thành lập từ ngày 1/7/2025 trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện tích và dân số của 12 xã, thị trấn trước đó. Đây là một thay đổi quan trọng về mô hình quản trị địa phương ngay trước thời điểm Quảng Ninh bước vào quá trình chuyển đổi thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Theo Quyết định 266/QĐ-TTg, Khu kinh tế Vân Đồn được định hướng đến năm 2040 trở thành khu kinh tế biển đa ngành, đa lĩnh vực, trung tâm du lịch biển đảo cao cấp, dịch vụ tổng hợp và cửa ngõ giao thương quốc tế; đồng thời hướng tới mô hình đô thị biển đảo xanh, hiện đại và thông minh.

Vân Đồn chỉ thực sự tạo được sức bật dài hạn nếu kinh tế không dừng ở khách du lịch mùa vụ mà hình thành được thương mại, dịch vụ, logistics, lưu trú, vui chơi giải trí và dân cư đô thị đủ lớn. Những con số 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy nền tảng đó đang có chuyển động.

Theo UBND đặc khu Vân Đồn, tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn đạt khoảng 6.031 tỷ đồng, tăng 23,1%. Trong cơ cấu kinh tế, thương mại – dịch vụ chiếm 57,7%, cao hơn công nghiệp – xây dựng và khu vực nông, lâm, ngư nghiệp.

Du lịch ghi nhận khoảng 1,521 triệu lượt khách trong 6 tháng, đạt 140,2% so với cùng kỳ; doanh thu du lịch khoảng 2.719 tỷ đồng. Một nguồn chính thức khác của Quảng Ninh ghi nhận hơn 272.000 lượt khách lưu trú, tăng 64,5%.

Đây là điểm đáng chú ý hơn chính con số khách đến. Một thị trường du lịch chỉ tạo giá trị lớn khi có khả năng giữ khách ở lại và khiến dòng chi tiêu được giữ lại tại địa phương. Khách lưu trú tăng kéo theo nhu cầu khách sạn, F&B, mua sắm, giải trí, vận tải và các loại hình dịch vụ khác.

Vân Đồn vì vậy đang đứng trước cơ hội chuyển từ một thị trường được nói nhiều về “quy hoạch” sang một thị trường cần được đánh giá bằng dòng người và hoạt động kinh tế thực.

Hạ tầng có thể đưa Vân Đồn từ điểm đến thành một đầu mối

Vân Đồn hiện hội tụ ba lớp kết nối đáng chú ý: cao tốc, cảng biển và hàng không.

Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn được Bộ Xây dựng phê duyệt quy hoạch thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo Quyết định 753/QĐ-BXD ngày 19/5/2026. Đây tiếp tục được xác định là cảng hàng không quốc tế, dùng chung dân dụng và quân sự.

Cùng với tuyến cao tốc và Bến cảng cao cấp Ao Tiên, cấu trúc này giúp Vân Đồn có khả năng kết nối bằng cả ba phương thức giao thông. Nhưng hạ tầng chỉ thực sự tạo giá trị khi được chuyển hóa thành lưu lượng hành khách, doanh nghiệp, thương mại và dịch vụ. Đây cũng là phép thử quan trọng nhất đối với Vân Đồn trong giai đoạn tới.

Bất động sản Vân Đồn: cơ hội nằm ở khả năng khai thác, không chỉ ở kỳ vọng tăng giá

Việc Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương chắc chắn làm tăng mức độ quan tâm tới thị trường địa phương. Tuy nhiên, sẽ thiếu cơ sở nếu từ đó kết luận bất động sản Vân Đồn “chắc chắn tăng giá”.

Một logic phù hợp hơn là: vị thế hành chính → chất lượng quản trị và đầu tư → hạ tầng → hoạt động kinh tế → dòng người → nhu cầu sử dụng bất động sản.

Do đó, nhà đầu tư cần nhìn vào những chỉ số như lượng khách lưu trú, mật độ dân cư, tiến độ hạ tầng, tỷ lệ lấp đầy thương mại, khả năng kinh doanh và pháp lý của từng dự án. Đây chính là ranh giới giữa bất động sản dựa trên kỳ vọng và bất động sản có nền tảng khai thác thực.

Phương Đông Wonder Island trong không gian phát triển mới của Vân Đồn

Trong quá trình mở rộng đô thị – thương mại tại Vân Đồn, Phương Đông Wonder Island là một trong những dự án nằm trong khu vực đang hình thành các chức năng ở, thương mại và dịch vụ.

Các nguồn chính thức của Quảng Ninh ghi nhận Trung tâm thương mại dịch vụ Phương Đông, Khu nhà ở liền kề phía Bắc trục đường 58m và Nhà ở cao tầng OCT3 Khu đô thị Phương Đông trong nhóm dự án ngoài ngân sách được UBND đặc khu Vân Đồn kiểm tra tiến độ vào tháng 3/2026.

Điều đáng quan tâm vì vậy không chỉ là dự án nằm ở đâu, mà là khu vực này có thể tham gia như thế nào vào dòng cư dân, khách du lịch và hoạt động thương mại đang hình thành tại Vân Đồn. Đó cũng là cách hợp lý hơn để nhìn nhận giá trị của Phương Đông Wonder Island trong chu kỳ phát triển tiếp theo: đặt dự án trong nền kinh tế thực của Vân Đồn thay vì tách rời khỏi nó.

Quảng Ninh bước vào giai đoạn mới, Vân Đồn đứng trước một phép thử mới

Từ ngày 1/9/2026, Quảng Ninh chính thức bước sang mô hình thành phố trực thuộc Trung ương. Đây là một cột mốc lớn, nhưng giá trị của sự chuyển đổi sẽ không nằm ở tên gọi hành chính.

Nó sẽ được đo bằng khả năng xây dựng một không gian đô thị liên kết, trong đó công nghiệp, kinh tế biển, du lịch, logistics và thương mại có thể hỗ trợ lẫn nhau.

Với Vân Đồn, cơ hội cũng cần được nhìn theo cách tương tự. Tăng trưởng 23,1%, hơn 1,5 triệu lượt khách trong nửa đầu năm, tỷ trọng thương mại – dịch vụ 57,7% cùng hệ thống cao tốc – sân bay – cảng biển là những dữ liệu tạo nên một nền tảng đáng chú ý. Nhưng bước phát triển tiếp theo phụ thuộc vào việc Vân Đồn có chuyển hóa được lợi thế đó thành dân cư, thời gian lưu trú, chi tiêu, hoạt động kinh doanh và nhu cầu sử dụng bất động sản thực tế hay không.

Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương có thể mở ra một không gian phát triển lớn hơn. Còn với Vân Đồn, cơ hội thực sự sẽ đến khi vị thế mới của Quảng Ninh gặp đúng những động lực nội tại đã và đang được hình thành tại đặc khu.

Nguồn thông tin chính thức

• Cổng Thông tin điện tử Chính phủ – Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh, ngày 24/8/2026.
• Cổng TTĐT Quốc hội: Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về việc thành lập thành phố Quảng Ninh.
• Báo Dân Trí - Tỉnh Quảng Ninh trở thành thành phố từ 1/9, Bắc Ninh từ 20/9
• UBND đặc khu Vân Đồn – Báo cáo kinh tế, xã hội 6 tháng đầu năm 2026.
• Bộ Xây dựng – Quyết định 753/QĐ-BXD về Quy hoạch Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn.